Nhựa PS là gì? Có độc không? Ứng dụng & lưu ý an toàn

Ký hiệu số 6 in dưới đáy hộp xốp, ly nhựa hay khay bánh cho biết sản phẩm được làm từ nhựa PS (Polystyrene), loại nhựa nhiệt dẻo trùng hợp từ styrene. Nhựa PS không độc ở điều kiện sử dụng thông thường. Nguy cơ chỉ xuất hiện khi PS đựng đồ nóng trên 70 °C, thực phẩm nhiều dầu mỡ, có tính axit, hoặc bị hâm bằng lò vi sóng.

Nhựa PS có 3 dạng: EPS xốp nhẹ (khoảng 98% là không khí), HIPS pha cao su để chịu va đập và GPPS trong suốt nhưng giòn. Bài viết không kết luận chung chung “độc” hay “không độc”. Thay vào đó, bài đánh giá độ an toàn dựa trên ngưỡng nhiệt, mức phơi nhiễm styrene thực tế của người dùng so với công nhân sản xuất, và quy chuẩn QCVN 12-1:2011/BYT.

Trước khi dùng tiếp hộp xốp hay ly nhựa số 6 cho bữa ăn hằng ngày, hãy cùng Nhựa Việt Tiến tìm hiểu nhựa PS là gì, đối chiếu 5 nguyên tắc sử dụng và điểm khác nhau giữa PS với PP để chọn đúng vật liệu cho từng loại thực phẩm.

Nhựa PS là gì? Nhựa PS là nhựa số mấy?

Nhựa PS (Polystyrene) là một loại nhựa nhiệt dẻo, tạo thành khi các phân tử styrene (C8H8) liên kết với nhau qua phản ứng trùng hợp và mang mã nhận dạng nhựa số 6.

PS ở trạng thái rắn (thủy tinh) tại nhiệt độ phòng và chảy mềm khi được đun nóng vượt khoảng 100 °C, mức nhiệt chuyển thủy tinh của nó. Nhờ đặc tính nhiệt dẻo này, PS có thể được ép phun, đùn hoặc tạo bọt thành nhiều hình dạng khác nhau.

Câu hỏi người dùng hay quan tâm nhất là nhựa PS có an toàn cho sức khỏe hay không.

Nhựa Polystyrene mang ký hiệu tái chế số 6

Nhựa PS có độc hại không?

Nhựa PS không độc ở điều kiện sử dụng thông thường nhưng gây hại khi bị đun nóng, tiếp xúc với dầu mỡ, axit, hoặc khi được làm từ nguyên liệu không tinh khiết. Nguy cơ chính đến từ styrene, đơn phân còn sót lại trong nhựa.

Con người phơi nhiễm styrene chủ yếu qua môi trường nghề nghiệp, cao nhất trong ngành sản xuất nhựa composite gia cường sợi thủy tinh. Như vậy, mức nguy cơ với người dùng hộp xốp thấp hơn nhiều so với công nhân sản xuất.

Đặc tính của nhựa PS

Ngoài khái niệm nhựa PS là gì, vật liệu này còn nổi bật với đặc tính nhẹ, cứng, cách điện, dễ gia công nhưng chịu nhiệt kém.

Nhẹ và cứng: Polystyrene có khối lượng riêng thấp, từ 1.04 – 1.07 g/cm³, nhiệt độ chuyển thủy tinh khoảng 100 °C.
Cách điện, ít hút nước: Độ bền điện môi của GPPS là 20 kV/mm, của HIPS là 18 kV/mm, độ hút nước sau 24 giờ lần lượt là 0.040% và 0.080%.
Dễ gia công: PS thường được ép phun hoặc đùn, riêng EPS được đùn hoặc đúc bằng quy trình riêng.
Hạn chế: GPPS giòn và PS nói chung kém bền với tia UV, dễ ngả vàng và xuống cấp theo thời gian. Chỉ số oxy giới hạn (LOI) của PS là 18%, thấp hơn mức 21% oxy trong không khí, nên PS cháy được khi gặp lửa.

Nhựa PS nhẹ, cứng, cách điện và dễ gia công

3 loại nhựa PS phổ biến

Nhựa PS được chia thành 3 dạng chính theo cấu trúc: EPS (dạng xốp), HIPS (dạng chịu va đập) và GPPS (dạng trong suốt).

Nhựa EPS

Nhựa EPS (Expanded Polystyrene – polystyrene giãn nở) là dạng xốp của PS, được tạo thành bằng cách làm phồng hạt nhựa thành bọt khí kín. Đây chính là “xốp” hay “mút xốp” trong cách gọi thông thường.

EPS có khoảng 98% là không khí và chỉ 2% là nhựa, nên rất nhẹ. Riêng hộp xốp đựng thực phẩm có khoảng 95% không khí và 5% PS.

EPS có cấu trúc bọt khí, trọng lượng rất nhẹ

Nhựa HIPS

Nhựa HIPS (High Impact Polystyrene – polystyrene chịu va đập cao) là PS được trộn thêm cao su polybutadiene để giảm độ giòn. Nhờ chịu va đập tốt, HIPS được dùng làm kệ trưng bày tại điểm bán và lớp lót tủ lạnh.

HIPS được cải thiện độ dai và khả năng chịu va đập

Nhựa GPPS

Nhựa GPPS (General Purpose Polystyrene – polystyrene thông dụng, còn gọi là PS tinh thể hay crystal PS) là PS nguyên chất, trong suốt, cứng nhưng giòn. GPPS dùng làm hộp chứa nhiều loại thực phẩm và ly uống nước dùng một lần.

Nhựa PS dùng để làm gì?

Nhựa PS được dùng chủ yếu trong 3 lĩnh vực: đóng gói (hộp, khay thực phẩm, hũ sữa chua, đệm xốp EPS chống sốc), đồ gia dụng và thiết bị điện (vỏ TV, kệ tủ lạnh, công tắc) và xây dựng (tấm EPS cách nhiệt cho tường, sàn, mái). Ngoài ra, PS còn được dùng làm đĩa Petri, kệ trưng bày quảng cáo, hộp đĩa CD, phào chỉ trang trí nội thất và thùng nhựa.

Trong ngành công nghiệp đóng gói

Đóng gói là lĩnh vực tiêu thụ PS lớn nhất, nhờ PS nhẹ, rẻ và dễ định hình. PS đặc (GPPS, HIPS) được ép hoặc định hình nhiệt thành hộp đựng bánh và sản phẩm sữa (hũ sữa chua, nắp), khay thực phẩm và hộp mỹ phẩm. PS xốp (EPS) dùng làm đệm chống sốc đúc khuôn, thùng giữ nhiệt và thùng đựng cá.

Trong sản xuất đồ dùng gia đình

Trong đồ gia dụng, PS (chủ yếu là HIPS) dùng làm vỏ và các chi tiết bên trong thiết bị điện. Các ứng dụng tiêu biểu gồm vỏ TV, kệ tủ lạnh, linh kiện bên trong máy photocopy và ly dùng một lần. Ngoài ra, HIPS còn được dùng làm công tắc, lõi cuộn dây và vỏ thiết bị điện.

Nhựa PS dùng làm vỏ thiết bị và đồ gia dụng

Trong lĩnh vực xây dựng (EPS)

Trong xây dựng, EPS là vật liệu cách nhiệt cho tường, sàn và mái. EPS có thể được sản xuất ở nhiều tỷ trọng khác nhau, kể cả loại pha graphite để tăng hiệu quả cách nhiệt với chi phí hợp lý. EPS còn được dùng làm vật liệu đắp nền nhẹ (geofill) cho tường chắn và nền đường.

Cần lưu ý rằng EPS là vật liệu dễ cháy, nên khả năng chống cháy phải được đánh giá cùng các vật liệu khác trong kết cấu công trình.

Các ứng dụng khác

Ngoài 3 lĩnh vực trên, PS còn được dùng trong phòng thí nghiệm, quảng cáo và trang trí nội thất.

Phòng thí nghiệm: Đĩa Petri và nhiều dụng cụ chứa mẫu thí nghiệm được làm từ polystyrene.
Quảng cáo, in ấn: Tấm PS ép đùn ba lớp được dùng làm kệ trưng bày tại điểm bán, in kỹ thuật số, in lụa và bảng hiệu trong nhà.
Hộp đĩa: Hộp đĩa CD được làm từ GPPS kết hợp HIPS.
Trang trí nội thất: Phào chỉ, tấm ốp tường PS (xem phần câu hỏi thường gặp bên dưới).
Thùng nhựa: Nhựa PS có thể dùng để sản xuất thùng nhựa, hộp chứa và khay đựng hàng hóa, đặc biệt là dòng HIPS (PS chịu va đập). Vật liệu này nổi bật với trọng lượng nhẹ, độ cứng tốt, dễ tạo hình, bề mặt nhẵn đẹp và chi phí sản xuất hợp lý nhưng hạn chế về khả năng chịu tải.

PS dùng làm dụng cụ thí nghiệm, hộp và khay chứa

Lưu ý khi sử dụng sản phẩm từ nhựa PS

Khi dùng sản phẩm PS, nhất là hộp xốp và ly nhựa đựng thực phẩm, cần tuân thủ 5 nguyên tắc sau:

Không đựng thức ăn nóng trên 70 °C.
Không đựng thực phẩm nhiều dầu mỡ hoặc có tính axit (dưa muối, salad trộn giấm, nước chanh,…).
Không hâm nóng thực phẩm đựng trong hộp xốp bằng lò vi sóng.
Hộp xốp không nên dùng để đựng và bảo quản thực phẩm dài ngày, chỉ nên dùng một lần.
Chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng. Bao bì PS tiếp xúc thực phẩm phải đáp ứng QCVN 12-1:2011/BYT.

Sử dụng nhựa PS đúng nhiệt độ và mục đích

Ngoài ra, khi cắt hoặc chà nhám EPS, cần lưu ý rằng bụi phát sinh cần được hạn chế để tránh kích ứng đường hô hấp và EPS nên được để xa các chất oxy hóa vì dễ cháy.

6 câu hỏi thường gặp khi tìm hiểu nhựa PS

Dưới đây là câu trả lời cho các thắc mắc phổ biến khi tìm hiểu vật liệu này.

Giá nhựa PS bao nhiêu?

Giá hạt nhựa PS (Polystyrene) tham khảo dao động từ 19.000 – 34.100 VNĐ/kg, tùy theo loại nhựa. Giá thực tế có thể thay đổi theo quy cách, nguồn cung và số lượng đặt mua.

Phào chỉ PS là gì?

Phào chỉ PS là thanh nẹp trang trí đặt ở chân tường, góc trần hoặc viền khung tranh, làm từ PS ép đùn và phủ bề mặt giả gỗ, giả đá hoặc sơn màu. So với phào thạch cao hay gỗ, phào chỉ PS nhẹ hơn và không bị mối mọt.

Nhựa PS có dễ tái chế không?

Nhựa PS không dễ tái chế, dù về mặt kỹ thuật vẫn tái chế được. Phần lớn chương trình thu gom tái chế tại nhà không nhận nhựa số 6.

Nhựa PS có chịu nhiệt được không?

Nhựa PS chịu nhiệt kém. PS mềm ra ở khoảng 100 °C và chỉ giữ được hình dạng khi chịu lực ở mức tối đa 70 °C. PS không an toàn khi cho vào lò vi sóng hoặc đun nóng.

Nhựa PS có tái sử dụng được không?

Nhựa PS dùng một lần (hộp xốp, ly, muỗng nhựa đựng thực phẩm) không nên tái sử dụng để đựng thức ăn. Ngược lại, các sản phẩm PS đặc không tiếp xúc thực phẩm như hộp đĩa, kệ trưng bày hay hộp đựng đồ có thể dùng lại nhiều lần, miễn là không bị nứt vỡ hay ngả vàng.

Sự khác biệt giữa nhựa PP và PS là gì?

Khác biệt lớn nhất giữa nhựa PP và PS là khả năng chịu nhiệt và độ dẻo dai. PP (polypropylene, nhựa số 5) chịu nhiệt cao hơn, dai, chịu va đập tốt. PS (polystyrene, nhựa số 6) cứng, trong nhưng giòn và mềm ra ở nhiệt độ thấp hơn.

Qua bài viết, hy vọng bạn đã hiểu rõ nhựa PS là gì, đặc tính, ứng dụng và mức độ an toàn của vật liệu này. Nhựa PS nổi bật với trọng lượng nhẹ, dễ tạo hình và chi phí hợp lý, phù hợp sản xuất hộp, khay và bao bì đóng gói. Đối với nhu cầu lưu trữ, vận chuyển hàng hóa chịu tải lớn, bạn có thể tham khảo các mẫu thùng nhựa tại Nhựa Việt Tiến để lựa chọn sản phẩm phù hợp.