Đại dương đang kêu cứu trước sự xâm lăng của phế liệu. Hình ảnh những chú rùa biển biến dạng hay những con cá voi dạt bờ với chiếc dạ dày chứa đầy bao bì đã trở thành nỗi ám ảnh toàn cầu. Hiện tượng sinh vật biển chết vì rác thải nhựa không chỉ là một thảm họa sinh thái đơn thuần mà còn là hồi chuông cảnh tỉnh cho thói quen tiêu dùng của nhân loại. Bài viết dưới đây của Nhựa Việt Tiến sẽ đi thẳng vào 4 nguyên nhân cốt lõi gây ra cái chết cho các loài sinh vật biển cùng những giải pháp thu gom cấp bách từ trên đất liền.
Thực trạng rác thải nhựa trên biển
Theo Báo cáo của Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên (WWF), mỗi năm có khoảng 19 đến 23 triệu tấn rác thải nhựa bị thải ra đại dương, trong đó phần lớn là các sản phẩm nhựa dùng một lần. Loại rác này chiếm đến 60% tổng nguyên nhân gây ô nhiễm biển, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ sinh thái và đe dọa sự sống của các loài sinh vật.
Việt Nam nằm trong nhóm 20 quốc gia có lượng chất thải rắn đổ ra biển nhiều nhất thế giới. Mỗi năm, khoảng 0,28 – 0,73 triệu tấn rác thải rắn bị xả ra đại dương, chiếm khoảng 6% tổng lượng rác thải nhựa toàn cầu.
Theo ước tính của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam phát sinh khoảng 3,1 triệu tấn chất thải nhựa trên đất liền mỗi năm, trong đó ít nhất 10% không được quản lý hiệu quả và bị rò rỉ vào các hệ thống sông ngòi, cuối cùng chảy ra biển.
Nguyên nhân làm xuất hiện rác thải nhựa trên biển
Một trong những lý do gián tiếp làm sinh vật biển chết oan uổng chính là hành động xả rác bừa bãi của con người. Cụ thể:
- Tiêu dùng sản phẩm nhựa dùng một lần tăng cao: Thói quen sử dụng ly nhựa, hộp xốp cùng túi ni-lông đã ăn sâu vào tiềm thức người dân vì tính tiện lợi cùng chi phí thấp. Những vật dụng này rất khó phân hủy, nếu không được thu gom sẽ trôi theo sông suối đổ ra biển.
- Quản lý và xử lý rác thải chưa hiệu quả: Ở nhiều địa phương, hệ thống thu gom rác còn rất hạn chế. Việc thiếu vắng các trạm tập kết đạt chuẩn khiến rác bị xả bừa bãi ra môi trường.
- Xả rác vô ý thức cùng rò rỉ từ sông ngòi: Nhiều du khách có thói quen vứt bỏ chai nhựa ngay trên bãi cát. Đặc biệt, hành động tự ý đốt rác ngoài trời khiến một phần nhựa bị tan chảy, phần còn lại rất dễ bị gió cuốn trôi ra các kênh rãnh rồi theo hệ thống thoát nước trôi ra đại dương.
- Ảnh hưởng từ hoạt động hàng hải và ngư nghiệp: Các hoạt động đánh bắt cá, vận tải biển cùng du lịch đường thủy cũng là nguyên nhân chính. Lưới đánh cá rách, dây thừng cùng phao nổi bị ngư dân vứt bỏ sẽ trôi nổi hàng thập kỷ trên biển. Nhiều tàu thuyền không có hệ thống xử lý rác nên hành khách vô tư ném thẳng rác xuống mặt nước.
Vì sao sinh vật biển chết vì rác thải nhựa?
Sự hiện diện của phế thải đã biến đại dương thành một bãi mìn khổng lồ. Các loài sinh vật thường mất mạng bởi 4 lý do chính sau đây:
- Mắc kẹt trong vào lưới đánh cá: Lưới, dây cước cùng phao xốp bị vứt bỏ sẽ trở thành những chiếc bẫy tử thần vô hình. Các loài rùa hay chim biển khi vướng vào sẽ bị hạn chế khả năng bơi lội, dẫn đến tổn thương cơ thể cùng tử vong do ngạt nước.
- Nhầm lẫn rác thải là thức ăn: Rất nhiều loài sinh vật (từ cá nhỏ đến cá voi) nhầm lẫn các mảnh ni-lông trôi nổi là sứa biển. Khi nuốt phải, nhựa không thể tiêu hóa sẽ gây tắc nghẽn dạ dày, tạo cảm giác no giả khiến chúng chết dần vì suy dinh dưỡng cùng kiệt sức.
- Tích tụ hạt vi nhựa có độc: Dưới tác động của sóng cùng ánh nắng, nhựa vỡ vụn thành vô số hạt vi nhựa. Khi sinh vật ăn phải, các chất phụ gia độc hại sẽ ngấm sâu vào cơ thể, làm rối loạn hệ nội tiết tố cùng làm suy giảm nghiêm trọng khả năng sinh sản.
- Suy hô hấp do môi trường ô nhiễm: Tầng tầng lớp lớp phế liệu che khuất ánh sáng mặt trời cùng nguồn oxy hòa tan, làm chết ngạt các rạn san hô cùng quần thể sinh vật đáy biển. Điều này phá hủy toàn bộ chuỗi thức ăn tự nhiên.
Giải pháp ngăn chặn rác thải rò rỉ ra đại dương
Để chấm dứt thảm kịch này, chúng ta phải thiết lập hàng rào thu gom chặt chẽ ngay từ trên đất liền:
- Nghiêm túc phân loại rác thải tại nguồn: Các hộ gia đình cùng cơ quan cần trang bị hệ thống thùng rác phân loại nhiều ngăn. Việc tách biệt rác tái chế giúp phế liệu có cơ hội quay lại vòng tuần hoàn thay vì bị tống ra các bãi chôn lấp ven sông.
- Đầu tư thiết bị thu gom ven biển: Tại các khu du lịch ven biển, ban quản lý cần bố trí dày đặc các trạm thùng rác công cộng nắp kín đúc từ nhựa HDPE nguyên sinh. Chất liệu này chống chịu cực tốt hơi muối mặn, nắp đậy siêu kín đảm bảo rác không bị gió thổi bay xuống mặt inước.
- Quy chuẩn hóa rác thải nhà máy: Các xưởng sản xuất gần biển phải trang bị hệ thống thùng rác công nghiệp cỡ đại để quản lý chặt chẽ phế phẩm bao bì, tuyệt đối không xả trộm ra hệ thống kênh rạch.
Rác thải trên biển chủ yếu xuất phát từ hoạt động của con người. Nếu không có các biện pháp kiểm soát chặt chẽ, sinh vật biển chết vì rác thải nhựa sẽ ngày một gia tăng, gây ra những tác động to lớn đến môi trường sống của chúng ta. Qua bài viết này, Nhựa Việt Tiến hy vọng rằng bạn đã có cái nhìn rõ hơn về tầm quan trọng của việc xử lý rác thải nhựa, từ đó hành động thiết thực để hướng đến bảo vệ môi trường sống của muôn loài.
Nhựa Việt Tiến chuyên cung cấp thùng rác nhựa chất lượng, giá rẻ giúp việc phân loại rác tại nguồn của chúng ta diễn ra hiệu quả hơn. Nếu mua số lượng lớn, bạn sẽ được hưởng chính sách giá chiết khấu cực kì ưu đãi. Liên hệ ngay 028 6271 8386 để được hỗ trợ mua thùng rác phân loại sớm nhất nhé!
