Rác tái chế là vật liệu, sản phẩm đã qua sử dụng nhưng vẫn thu gom, làm sạch và xử lý được thành nguyên liệu thô hoặc sản phẩm mới. Nhóm này tương ứng với “chất thải có khả năng tái sử dụng, tái chế” tại Điều 75 Luật Bảo vệ môi trường 2020.
Rác thải tái chế gồm 8 nhóm vật liệu, phổ biến nhất là giấy, nhựa, kim loại và thủy tinh và chỉ giữ được giá trị khi còn sạch, không nhiễm chất nguy hại. Bài viết hướng dẫn cách sơ chế từng nhóm, nêu 5 lợi ích của tái chế, 7 bước tái chế tại nhà và cách đọc ký hiệu nhựa từ số 1 – số 7 để biết loại nào thực sự được thu hồi.
Rác tái chế là gì?
Rác tái chế là những vật liệu và sản phẩm đã qua sử dụng nhưng vẫn có khả năng được thu gom, phân loại, làm sạch và xử lý để chuyển đổi thành nguyên liệu thô hoặc sản phẩm mới, thay vì vứt bỏ hay đem đi chôn lấp.
Theo Điều 75 Luật Bảo vệ môi trường 2020, chất thải rắn sinh hoạt từ hộ gia đình, cá nhân được chia thành ba nhóm: chất thải có khả năng tái sử dụng, tái chế; chất thải thực phẩm; và chất thải rắn sinh hoạt khác.
3 đặc điểm giúp bạn nhận diện một món đồ là rác thải tái chế:
- Vật liệu thu hồi được: Giấy, nhựa, kim loại, thủy tinh, vải, gỗ, cao su hoặc linh kiện điện tử.
- Không nhiễm chất nguy hại: Bao bì đựng thuốc bảo vệ thực vật, axit, dầu mỡ công nghiệp không thuộc nhóm này.
- Còn sạch hoặc làm sạch được: Hộp giấy dính dầu mỡ, giấy ăn đã dùng mất khả năng tái chế.
Rác tái chế là những loại rác nào?
Giấy, nhựa, kim loại và thủy tinh là 4 nhóm rác tái chế phát sinh nhiều nhất trong mỗi hộ gia đình.
Giấy
Rác giấy tái chế gồm mọi loại sản phẩm và bao bì bằng giấy còn khô, không dính thực phẩm hoặc dầu mỡ. Nhóm này gồm hộp, túi, lọ, ly, cốc bằng giấy; sách, truyện, vở, báo cũ, giấy viết; thùng và bìa carton; lõi giấy vệ sinh, giấy bọc gói, bì thư, biên lai, khay đựng trứng bằng giấy và các bao bì giấy khác không nhiễm bẩn.
Cách sơ chế giấy trước khi bỏ vào thùng tái chế gồm 2 thao tác:
- Đổ hết nước, dung dịch hoặc thực phẩm còn sót bên trong hộp, ly giấy.
- Ép dẹt thùng carton, gấp gọn báo và sách để giảm thể tích.
Giấy ăn, giấy vệ sinh và giấy ướt đã qua sử dụng là rác không tái chế, thuộc nhóm chất thải rắn sinh hoạt khác. Nguyên nhân chủ yếu do nhiễm bẩn, sợi giấy ngắn hoặc thành phần vật liệu không phù hợp để tái chế thành bột giấy.
Nhựa
Rác nhựa tái chế gồm bao bì nhựa và đồ gia dụng bằng nhựa cứng không chứa chất nguy hại. Nhóm này gồm bao bì nhựa đựng thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm, sản phẩm gia dụng, nông nghiệp, y tế, cùng ghế nhựa, thau, chậu và ly, cốc nhựa.
Ví dụ cụ thể về rác nhựa tái chế trong gia đình: chai nước suối, chai dầu ăn, can nước giặt, hũ sữa chua, hộp đựng thực phẩm, chai dầu gội, thau và chậu nhựa bị nứt. Trước khi bỏ vào thùng, bạn tháo nắp, đổ sạch chất lỏng còn lại và bóp dẹt chai để giảm thể tích.
Nhựa là nhóm rác tái chế có tỷ lệ thu hồi thấp nhất tại Việt Nam. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, mỗi năm Việt Nam thải ra môi trường khoảng 1,8 triệu tấn rác thải nhựa nhưng chỉ 27% lượng này được các cơ sở và doanh nghiệp tái chế, tận dụng.
Kim loại
Rác kim loại tái chế gồm bao bì và vật dụng làm từ nhôm, sắt, thép, đồng hoặc kim loại khác. Nhóm này gồm các bao bì nhôm, sắt đựng thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm, sản phẩm gia dụng; đồ dùng nhà bếp bằng kim loại như xoong, nồi, niêu, ấm nước, bếp gas, bát, đĩa, thìa, dĩa và các vật dụng kim loại thải khác.
Ví dụ phổ biến nhất là lon bia, lon nước ngọt, hộp sữa bột, hộp cá hộp, nắp chai kim loại và nồi chảo hỏng. Khi phân loại, bạn đổ hết thức ăn bên trong, bóp dẹp lon và gói gọn các vật sắc nhọn như nắp hộp, dao kéo hỏng để tránh gây thương tích cho người thu gom.
Thủy tinh
Rác thủy tinh tái chế gồm chai, lọ và đồ vật bằng thủy tinh hoặc pha lê không chứa hóa chất nguy hại. Nhóm này gồm chai, lọ đựng bia, rượu, thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm; bình hoa, đồ trang trí bằng thủy tinh, pha lê và các loại thủy tinh thải khác.
Lợi ích của việc tái chế rác thải
Tái chế rác thải mang lại 5 lợi ích chính:
- Giảm rác chôn lấp: Việt Nam phát sinh khoảng 67.877 tấn rác sinh hoạt/ngày, trong đó khoảng 70% lượng rác thu gom được xử lý bằng chôn lấp.
- Tiết kiệm tài nguyên: Giảm nhu cầu khai thác gỗ, nước và khoáng sản để sản xuất nguyên liệu mới.
- Tiết kiệm năng lượng: Tái chế nhôm tiết kiệm khoảng 95% năng lượng, giấy khoảng 60% so với sản xuất từ nguyên liệu thô.
- Giảm khí nhà kính: Theo EPA (Cục Bảo vệ Môi sinh Hoa Kỳ), tái chế và ủ phân tại Mỹ giúp tránh phát thải hơn 193 triệu tấn CO₂ tương đương trong năm 2018.
- Tạo việc làm: Ngành tái chế và tái sử dụng tại Mỹ tạo ra khoảng 681.000 việc làm mỗi năm theo nghiên cứu của EPA.
Ngoài ra, phân loại rác tái chế tại nguồn còn giúp hộ gia đình giảm lượng rác phải xử lý và có thể tiết kiệm phí thu gom.
Cách tái chế rác tại nhà đơn giản
Tái chế rác thải tại nhà gồm 7 bước:
- Phân loại rác: Bố trí 3 thùng riêng cho rác tái chế, rác thực phẩm và rác sinh hoạt khác. Ưu tiên thùng rác nhựa có nắp đậy.
- Làm sạch bao bì: Đổ hết chất lỏng, tráng sạch chai, lọ và hộp đựng thực phẩm trước khi thu gom.
- Tách vật liệu: Tháo nắp chai, nhãn giấy và các bộ phận khác chất liệu khi cần thiết.
- Thu gọn rác: Ép dẹt chai nhựa, lon nhôm và gấp thùng carton để tiết kiệm diện tích.
- Tái sử dụng: Tận dụng chai nhựa làm chậu cây, lọ thủy tinh đựng đồ hoặc thùng carton để lưu trữ.
- Ủ rác hữu cơ: Dùng thùng ủ rác hữu cơ để biến rau củ, vỏ trái cây thành phân bón.
- Chuyển giao rác: Bán phế liệu, đưa đến điểm thu hồi hoặc giao cho đơn vị thu gom theo quy định.
Lưu ý: Pin, bóng đèn và thiết bị điện tử hỏng phải được thu gom riêng, không trộn với rác thải tái chế thông thường.
7 câu hỏi thường gặp về tái chế rác
Dưới đây là 7 câu trả lời giúp bạn hiểu rõ hơn về cách dùng rác để tái chế hiệu quả.
Cho ví dụ về rác tái chế?
Ví dụ về rác thải tái chế gồm chai nhựa, lon nhôm, thùng carton, báo cũ, chai lọ thủy tinh, nồi chảo kim loại hỏng, quần áo cũ, săm lốp xe và điện thoại hỏng.
Rác không tái chế gồm những gì?
Rác không tái chế gồm chất thải thực phẩm và nhóm chất thải rắn sinh hoạt khác, trong đó có cả chất thải nguy hại cần phân loại riêng. Chất thải nguy hại trong gia đình cũng không bỏ vào thùng tái chế như bao bì thuốc bảo vệ thực vật, sơn, mực, găng tay và giẻ lau dính dầu hoặc hóa chất, kim tiêm, bóng đèn huỳnh quang, nhiệt kế thủy ngân, pin và ắc quy thải.
Tái chế khác gì tái sử dụng?
Tái chế biến rác thành nguyên liệu mới bằng công nghệ, còn tái sử dụng là dùng lại món đồ đó mà không thay đổi bản chất vật liệu.
Có những loại nhựa nào và tất cả có thể tái chế được không?
Có 7 nhóm nhựa được đánh số từ 1 – 7, nhưng không phải tất cả đều dễ tái chế. Trong đó, PET (số 1) và HDPE (số 2) được tái chế phổ biến, PP (số 5) có thể tái chế tùy cơ sở. LDPE (số 4) ít được thu gom hơn, còn PVC (số 3), PS (số 6) và nhựa hỗn hợp (số 7) thường khó tái chế.
Có những loại thùng rác tái chế nào?
Thùng rác tái chế được phân thành 3 loại chính: theo số ngăn (2 hoặc 3 ngăn), theo vị trí sử dụng (gia đình, văn phòng, khu công cộng) và theo màu sắc nhận diện do địa phương quy định. Sản phẩm thường làm từ nhựa HDPE hoặc PP, có nắp đậy, bánh xe và nhiều mức dung tích.
Rác vô cơ là gì?
Rác vô cơ là những loại rác thải không có khả năng phân hủy tự nhiên (hoặc mất rất nhiều năm mới phân hủy được) và cũng không thể tái chế để sử dụng lại.
Rác hữu cơ là gì?
Rác hữu cơ là loại rác thải có nguồn gốc từ thực vật hoặc động vật, có khả năng phân hủy sinh học tự nhiên trong thời gian ngắn dưới tác động của vi sinh vật.
Rác tái chế là các loại vật liệu có thể thu hồi và cách phân loại tại nguồn giúp giảm lượng rác chôn lấp, tiết kiệm tài nguyên và bảo vệ môi trường. Để thu gom và phân loại rác thuận tiện hơn, bạn có thể tham khảo các mẫu thùng rác nhựa tại Nhựa Việt Tiến, với đa dạng dung tích, màu sắc và thiết kế phù hợp cho gia đình, văn phòng và khu công cộng.
Tài liệu tham khảo:
